سم آبامکتین یا Abamectin یکی از شناختهشدهترین حشرهکشها و کنهکشهای مورد استفاده در کشاورزی است که به دلیل اثرگذاری مناسب روی طیف مشخصی از آفات، در باغات، مزارع، گلخانهها و گیاهان زینتی کاربرد گستردهای دارد.
آبامکتین یک ترکیب با منشأ میکروبی است که از تخمیر باکتری خاکزی
Streptomyces avermitilis
به دست میآید و در گروه شیمیایی آورمکتینها قرار دارد. این ماده با اثر تماسی، گوارشی و نفوذ موضعی در برگ
(Translaminar Activity)
باعث اختلال در سیستم عصبی آفات و در نهایت کنترل جمعیت آنها میشود.
در این مقاله به صورت تخصصی بررسی میکنیم:
- سم آبامکتین چیست و چگونه تولید میشود؟
- مکانیسم اثر آبامکتین چگونه است؟
- سم آبامکتین برای چه آفاتی استفاده میشود؟
- آیا آبامکتین برای کنه، شته، مینوز و تریپس مناسب است؟
- نحوه استفاده سم آبامکتین چگونه است؟
- میزان مصرف سم آبامکتین در هکتار و در هزار چقدر است؟
- عوارض سم آبامکتین و نکات ایمنی مصرف چیست؟
- تفاوت آبامکتین با سایر کنهکشها چیست؟
فهرست مطالب
- سم آبامکتین چیست؟
- آبامکتین چگونه تولید میشود؟
- مکانیسم اثر آبامکتین چگونه است؟
- سم آبامکتین برای چه آفاتی استفاده میشود؟
- آبامکتین برای چه محصولاتی کاربرد دارد؟
- نحوه استفاده سم آبامکتین
- میزان مصرف سم آبامکتین
- میزان مصرف آبامکتین در هکتار
- عوارض سم آبامکتین و نکات ایمنی
- آبامکتین و مدیریت مقاومت آفات
- خرید و قیمت سم آبامکتین
- سوالات متداول
- منابع علمی
سم آبامکتین چیست؟
آبامکتین یک حشرهکش و کنهکش تخصصی از گروه آورمکتینها است که به دلیل منشأ طبیعی و عملکرد ویژه روی سیستم عصبی بندپایان، جایگاه مهمی در برنامههای مدیریت آفات کشاورزی پیدا کرده است. برخلاف بسیاری از سموم سنتزی قدیمی، ماده مؤثره آبامکتین حاصل فعالیت یک میکروارگانیسم خاکزی است. این ترکیب نخستین بار از فرآوردههای تخمیر باکتری Streptomyces avermitilis شناخته شد و بعدها به عنوان یک ترکیب مؤثر در کنترل آفات کشاورزی توسعه یافت. آبامکتین تجاری معمولاً ترکیبی از دو جزء اصلی آورمکتین است:- آورمکتین B1a: جزء اصلی و دارای بیشترین فعالیت زیستی در فرمولاسیون آبامکتین.
- آورمکتین B1b: جزء همراه با فعالیت کمتر که در کنار B1a ساختار نهایی ماده مؤثره را تشکیل میدهد.
آبامکتین چگونه تولید میشود؟
فرآیند تولید آبامکتین بر پایه تخمیر میکروبی انجام میشود. در این فرآیند، باکتری Streptomyces avermitilis در شرایط کنترلشده رشد کرده و ترکیبات آورمکتینی تولید میکند که پس از مراحل استخراج و خالصسازی، به عنوان ماده مؤثره در فرمولاسیونهای کشاورزی مورد استفاده قرار میگیرد. این منشأ میکروبی باعث شده است آبامکتین در بسیاری از برنامههای نوین مدیریت تلفیقی آفات (IPM) به عنوان یکی از گزینههای مهم کنترل آفات مورد توجه قرار گیرد.مکانیسم اثر آبامکتین چگونه است؟
مکانیسم اثر سم آبامکتین بر پایه اختلال در سیستم عصبی آفات است. این ماده پس از ورود به بدن آفت، روی گیرندههای عصبی مرتبط با انتقال پیامهای عصبی اثر گذاشته و باعث اختلال در عملکرد ماهیچهها میشود. آبامکتین با تأثیر بر مسیرهای عصبی مرتبط با گاما آمینوبوتیریک اسید (GABA) و کانالهای یون کلر، انتقال پیام عصبی را مختل میکند. در نتیجه، فعالیت حرکتی آفت کاهش یافته و فرآیند فلج شدن آغاز میشود.- قطع یا کاهش شدید تغذیه آفت
- کاهش حرکت و فعالیت طبیعی
- فلج عصبی-عضلانی
- مرگ تدریجی طی 24 تا 72 ساعت
اثر تماسی و گوارشی آبامکتین
آبامکتین از دو مسیر اصلی وارد بدن آفات میشود:- اثر تماسی: جذب از طریق کوتیکول بدن آفت پس از تماس مستقیم با محلول سم.
- اثر گوارشی: ورود ماده مؤثره هنگام تغذیه آفت از بافت گیاهی آلوده.
همچنین آبامکتین دارای خاصیت نفوذ موضعی در برگ (Translaminar) است؛ یعنی پس از محلولپاشی میتواند از سطح برگ عبور کرده و در بخشهای نزدیک به محل تماس در بافت برگ قرار گیرد. این ویژگی باعث افزایش اثرگذاری روی آفاتی میشود که در سطح زیرین برگ فعالیت میکنند.
سم آبامکتین برای چه آفاتی استفاده میشود؟
آبامکتین یک حشرهکش و کنهکش با طیف اثر مشخص است که بیشترین کاربرد آن در کنترل کنهها، مینوزها و برخی حشرات مکنده مشاهده میشود. این سم به دلیل داشتن اثر نفوذ موضعی در برگ و عملکرد مناسب روی مراحل فعال آفات، در برنامههای مدیریت آفات بسیاری از محصولات کشاورزی مورد استفاده قرار میگیرد. مهمترین آفات هدف آبامکتین عبارتاند از:- انواع کنههای گیاهی
- کنه تارتن دو نقطهای (Tetranychus urticae)
- کنه قرمز اروپایی
- مینوز برگ
- تریپسها
- برخی حشرات مکنده
- برخی آفات گلخانهای
آبامکتین برای کنه
یکی از مهمترین کاربردهای سم آبامکتین، کنترل انواع کنههای گیاهی است. کنهها به دلیل سرعت تکثیر بالا و ایجاد خسارت مستقیم به بافت برگ، از آفات مهم بسیاری از محصولات باغی و گلخانهای محسوب میشوند. آبامکتین با توقف تغذیه و ایجاد اختلال عصبی در کنهها میتواند جمعیت آفت را کاهش دهد. بهترین نتیجه زمانی حاصل میشود که مصرف سم در مراحل اولیه آلودگی و قبل از افزایش شدید جمعیت کنه انجام شود. از جمله کنههایی که آبامکتین روی آنها کاربرد دارد میتوان به موارد زیر اشاره کرد:- کنه تارتن دو نقطهای
- کنه قرمز اروپایی
- کنههای گیاهی در محصولات باغی و گلخانهای
آبامکتین برای شته
آبامکتین به عنوان سم اختصاصی شته شناخته نمیشود، اما در برخی شرایط میتواند روی بعضی گونههای حشرات مکنده اثر کاهنده داشته باشد. با توجه به اینکه مکانیسم اصلی آبامکتین بیشتر روی کنهها، مینوزها و برخی مراحل فعال حشرات است، برای کنترل شته باید نوع آفت، شدت آلودگی و شرایط مزرعه یا باغ توسط کارشناس بررسی شود. بنابراین در برنامه مدیریت آفات، آبامکتین بیشتر به عنوان یک گزینه تخصصی برای کنه و مینوز شناخته میشود و انتخاب آن برای شته باید بر اساس شرایط واقعی باغ یا مزرعه انجام شود.آبامکتین برای مینوز برگ
مینوزها با ایجاد تونل در بافت برگ باعث کاهش سطح فتوسنتز و ضعف گیاه میشوند. خاصیت نفوذ موضعی آبامکتین در برگ باعث شده است این سم یکی از گزینههای کاربردی برای کنترل مینوز برگ در سبزیجات، صیفیجات و برخی گیاهان زینتی باشد. مصرف آبامکتین در ابتدای فعالیت آفت و قبل از گسترش خسارت، معمولاً بهترین نتیجه را ایجاد میکند.آبامکتین برای تریپس
تریپسها از آفات مهم گلخانهها و برخی محصولات زراعی هستند. آبامکتین میتواند در مدیریت برخی گونههای تریپس نقش داشته باشد، بهخصوص زمانی که جمعیت آفت در مراحل اولیه کنترل شود. با توجه به توانایی بالای تریپس در ایجاد مقاومت، استفاده تناوبی از سموم با گروههای مختلف اثر توصیه میشود.
آبامکتین برای لارو برخی حشرات
در شرایط خاص، آبامکتین برای کنترل لارو برخی پروانهها و سوسکها هم به کار میرود، اما این کاربرد در مقایسه با اثر کنهکشی آن کمتر رایج است.
آبامکتین برای چه محصولاتی کاربرد دارد؟
آبامکتین در محصولات مختلف باغی، زراعی، گلخانهای و گیاهان زینتی استفاده میشود. نوع محصول، آفت هدف و شرایط مصرف، تعیینکننده مقدار و زمان استفاده از این سم است.| محصول | آفت هدف | کاربرد آبامکتین |
|---|---|---|
| مرکبات | کنه زنگار نقرهای و کنههای گیاهی | کنترل جمعیت کنه در مراحل فعال آفت |
| سبزی و صیفی | مینوز برگ | کاهش خسارت مینوز و کنترل مراحل فعال آفت |
| گیاهان گلخانهای | کنه، تریپس و برخی آفات مکنده | استفاده در برنامه مدیریت آفات گلخانه |
| درختان میوه | انواع کنه و برخی حشرات مکنده | مصرف بر اساس توصیه کارشناسی |
| پسته | برخی آفات مکنده مانند پسیل | در برنامههای مدیریت آفات باغ |
نحوه استفاده سم آبامکتین چگونه است؟
برای دستیابی به بهترین نتیجه، مصرف آبامکتین باید بر اساس نوع آفت، مرحله رشدی آفت، شرایط آبوهوایی و دستورالعمل محصول انجام شود. مراحل کلی مصرف آبامکتین عبارتاند از:- قبل از مصرف، بطری سم را به خوبی تکان دهید تا ماده مؤثره به صورت یکنواخت در فرمولاسیون پخش شود.
- مقدار توصیهشده سم را ابتدا در مقدار کمی آب رقیق کرده و سپس به مخزن سمپاش اضافه کنید.
- محلول سمپاشی باید به خوبی هم زده شود تا یکنواختی محلول حفظ شود.
- پوشش کامل سطح برگ، بهخصوص پشت برگها، برای افزایش اثرگذاری بسیار مهم است.
- بهترین زمان مصرف معمولاً در شروع آلودگی و قبل از افزایش شدید جمعیت آفت است.
بهترین زمان مصرف آبامکتین
بهترین زمان استفاده از سم آبامکتین، زمانی است که اولین نشانههای فعالیت آفت مشاهده شود. مصرف در مراحل اولیه آلودگی باعث میشود جمعیت آفت قبل از ایجاد خسارت اقتصادی کنترل شود.- صبح زود پس از خشک شدن شبنم
- عصر هنگام کاهش دما
- دمای مناسب معمولاً کمتر از 35 درجه سانتیگراد
- عدم وجود باد شدید هنگام محلولپاشی
تأثیر کیفیت آب در عملکرد آبامکتین
کیفیت آب مصرفی در سمپاشی میتواند روی عملکرد بسیاری از سموم از جمله آبامکتین اثرگذار باشد. آبهای بسیار قلیایی ممکن است باعث کاهش پایداری برخی ترکیبات شیمیایی شوند. به همین دلیل، بررسی pH آب و استفاده از آب مناسب برای محلولپاشی، یکی از عوامل مهم موفقیت برنامه کنترل آفات است.میزان مصرف سم آبامکتین چقدر است؟
میزان مصرف سم آبامکتین به عوامل مختلفی مانند نوع محصول، آفت هدف، شدت آلودگی، روش سمپاشی، حجم آب مصرفی و شرایط محیطی بستگی دارد. به همین دلیل نمیتوان یک مقدار ثابت را برای تمام محصولات در نظر گرفت.
دوز مصرفی باید همیشه بر اساس برچسب محصول، توصیههای فنی و شرایط واقعی باغ یا مزرعه تعیین شود. مصرف کمتر از مقدار لازم ممکن است باعث کنترل ناقص آفت و افزایش احتمال مقاومت شود؛ در حالی که مصرف بیش از مقدار توصیهشده میتواند خطر باقیمانده سم و آسیبهای ناخواسته را افزایش دهد.
میزان مصرف آبامکتین در هکتار
در محصولات زراعی و سبزیجات، مقدار مصرف آبامکتین معمولاً به صورت لیتر در هکتار (L/ha) بیان میشود. در این روش، مقدار مشخصی از فرمولاسیون تجاری برای یک هکتار سطح زیر کشت استفاده میشود.| محصول | آفت هدف | میزان مصرف رایج |
|---|---|---|
| سبزی و صیفی | مینوز برگ | حدود 0.6 لیتر در هکتار |
| خیار | مینوز برگ | حدود 1 لیتر در هکتار |
| پیاز | تریپس | حدود 1 لیتر در هکتار |
| بید کلم | لارو آفت | بر اساس دستورالعمل ثبت محصول |
میزان مصرف آبامکتین در باغات
در باغها، به دلیل تفاوت اندازه درختان، حجم تاج و مقدار آب مصرفی، دوز آبامکتین معمولاً به صورت غلظت در هزار بیان میشود.| محصول | آفت هدف | میزان مصرف |
|---|---|---|
| مرکبات | کنه زنگ نقرهای | 20 سیسی آبامکتین + روغن ولک در 100 لیتر آب |
| گیاهان زینتی | کنهها | حدود 100 سیسی در 100 لیتر آب |
| درختان میوه | کنهها و برخی آفات مکنده | بر اساس توصیه کارشناسی |
تفاوت لیتر در هکتار و در هزار در مصرف آبامکتین
یکی از سوالات رایج کشاورزان درباره مصرف سموم، تفاوت بین واحد لیتر در هکتار و در هزار است. واحد لیتر در هکتار بیشتر برای محصولات زراعی و کشتهایی استفاده میشود که سطح مشخص و تراکم یکنواخت دارند. در این حالت مقدار کل سم مورد نیاز برای یک هکتار محاسبه میشود. در مقابل، واحد در هزار بیشتر در باغها کاربرد دارد. زیرا حجم تاج درختان، سن درخت و میزان پوشش برگها متفاوت است و مقدار محلول مورد نیاز بر اساس حجم آب سمپاشی تعیین میشود.- لیتر در هکتار: محاسبه بر اساس سطح زمین.
- در هزار: محاسبه بر اساس حجم محلول سمپاشی.
زمان اثر و ماندگاری سم آبامکتین
آبامکتین برخلاف برخی سموم تماسی سریع، معمولاً باعث مرگ فوری آفت نمیشود. پس از ورود ماده مؤثره به بدن آفت، ابتدا فعالیت تغذیهای کاهش پیدا کرده و سپس علائم فلج و مرگ ظاهر میشود.- شروع اثر: حدود چند ساعت پس از مصرف
- کاهش تغذیه آفت: در ساعات اولیه
- مرگ کامل آفت: معمولاً طی 24 تا 72 ساعت
- ماندگاری اثر: بسته به شرایط محیطی و نوع محصول متفاوت است
عوارض سم آبامکتین و نکات ایمنی مصرف
مانند تمام سموم کشاورزی، استفاده صحیح از آبامکتین برای حفظ سلامت مصرفکننده، محیط زیست و موجودات غیرهدف اهمیت زیادی دارد.آیا آبامکتین برای انسان خطرناک است؟
آبامکتین در صورت مصرف صحیح و رعایت دوز توصیهشده، برای استفاده کشاورزی طراحی شده است؛ با این حال تماس مستقیم با سم غلیظ میتواند خطرناک باشد و هنگام آمادهسازی و سمپاشی باید نکات ایمنی رعایت شود.- استفاده از دستکش و لباس محافظ هنگام کار با سم
- استفاده از ماسک مناسب هنگام محلولسازی و سمپاشی
- خودداری از تماس مستقیم سم با پوست و چشم
- شستوشوی دستها پس از پایان کار
خطر آبامکتین برای زنبور عسل و آبزیان
آبامکتین میتواند برای برخی موجودات غیرهدف مانند زنبور عسل و آبزیان خطرناک باشد. بنابراین توصیه میشود محلولپاشی در زمان فعالیت شدید زنبورها انجام نشود و از ورود بقایای سم به منابع آب جلوگیری شود.آیا آبامکتین باعث گیاهسوزی میشود؟
در صورت مصرف صحیح و رعایت دستورالعمل، آبامکتین معمولاً باعث گیاهسوزی نمیشود؛ اما استفاده در شرایط نامناسب مانند گرمای شدید، تنش آبی گیاه یا اختلاطهای ناسازگار میتواند احتمال آسیب را افزایش دهد.اختلاط آبامکتین با سایر سموم و کودها
آبامکتین در بسیاری از برنامههای مدیریت آفات میتواند همراه با برخی ترکیبات مورد استفاده قرار گیرد، اما اختلاط چندین محصول بدون بررسی سازگاری آنها توصیه نمیشود. تفاوت در فرمولاسیون، pH محلول، ترکیبات همراه و حساسیت گیاه میتواند روی عملکرد نهایی محلول سمپاشی تأثیر بگذارد. قبل از اختلاط آبامکتین با سایر سموم، کودهای برگی یا روغنهای کشاورزی، بهتر است ابتدا تست اختلاط در حجم کم انجام شود و از توصیههای فنی کارشناسان گیاهپزشکی استفاده شود.اختلاط آبامکتین با روغن ولک
ترکیب آبامکتین با روغنهای باغبانی در برخی برنامههای کنترل آفات، بهخصوص برای کنهها، مورد استفاده قرار میگیرد. روغن میتواند با افزایش پوشش سطح برگ و بهبود تماس ماده مؤثره با آفت، عملکرد محلولپاشی را تقویت کند. با این حال، استفاده همزمان باید با توجه به نوع گیاه، شرایط آبوهوایی، غلظت روغن و حساسیت محصول انجام شود؛ زیرا مصرف در شرایط نامناسب مانند گرمای شدید یا گیاه تحت تنش میتواند احتمال گیاهسوزی را افزایش دهد.مقاومت آفات به آبامکتین و راههای کاهش آن
آبامکتین در گروه مقاومت IRAC Group 6 قرار دارد. مانند هر ماده مؤثره دیگری، استفاده مکرر و بدون برنامهریزی از یک گروه شیمیایی میتواند باعث افزایش احتمال مقاومت در جمعیت آفات شود. برای حفظ کارایی آبامکتین در طولانی مدت، رعایت اصول مدیریت مقاومت اهمیت زیادی دارد.- از مصرف مداوم آبامکتین در چندین نسل متوالی آفت خودداری شود.
- در صورت نیاز، تناوب مصرف با سموم دارای گروه اثر متفاوت انجام شود.
- سمپاشی در مراحل اولیه آلودگی و قبل از افزایش شدید جمعیت آفت انجام شود.
- از مصرف کمتر از دوز توصیهشده خودداری شود.
- پوشش کامل سطح برگ و محل استقرار آفت هنگام سمپاشی رعایت شود.
بهترین زمان مصرف سم آبامکتین چه زمانی است؟
بهترین زمان مصرف آبامکتین، زمانی است که اولین نشانههای فعالیت آفت مشاهده میشود. این سم زمانی بیشترین کارایی را دارد که جمعیت آفت هنوز پایین بوده و مراحل حساس مانند لارو، پوره یا مراحل جوان آفت حضور بیشتری دارند. در باغها و مزارع، پایش منظم قبل از سمپاشی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا مصرف تقویمی و بدون مشاهده آفت میتواند باعث کاهش اثربخشی و افزایش هزینه تولید شود.- سمپاشی در ساعات خنک روز مانند صبح یا عصر انجام شود.
- از مصرف در دمای بسیار بالا و تابش شدید نور خورشید جلوگیری شود.
- در زمان بارندگی یا احتمال شستوشوی سریع محلول استفاده نشود.
آیا آبامکتین برای شته مناسب است؟
آبامکتین بیشتر به عنوان یک کنهکش و حشرهکش مؤثر برای کنترل کنهها، مینوزها و برخی حشرات ریز شناخته میشود. اثر آن روی برخی حشرات مکنده مانند شتهها نیز گزارش شده است، اما کاربرد اصلی و شناختهشده آن در برنامههای کنترل کنه و مینوز است. برای کنترل شته، انتخاب سم مناسب باید بر اساس گونه شته، محصول، مرحله رشدی آفت و شرایط مزرعه انجام شود. در بسیاری از موارد، استفاده از آبامکتین برای شته باید به صورت هدفمند و در کنار سایر روشهای مدیریت تلفیقی آفات (IPM) بررسی شود.خرید و قیمت سم آبامکتین
قیمت سم آبامکتین به عوامل مختلفی مانند درصد ماده مؤثره، کیفیت فرمولاسیون، برند تولیدکننده، حجم بستهبندی و شرایط بازار بستگی دارد. آبامکتین آبگینه شیمی آذربایجان با فرمولاسیون Abamectin 1.8% EC به عنوان یک حشرهکش و کنهکش تخصصی برای استفاده در باغات، مزارع، گلخانهها و گیاهان زینتی تولید شده است. برای مشاهده مشخصات فنی، بستهبندی، قیمت روز و شرایط خرید آبامکتین آبگینه شیمی میتوانید به صفحه محصول آبامکتین مراجعه کنید.جمعبندی؛ آبامکتین چیست و چه کاربردی دارد؟
آبامکتین یکی از مهمترین ترکیبات مورد استفاده در مدیریت آفات کشاورزی است که از تخمیر میکروبی تولید شده و با اثر تماسی، گوارشی و نفوذ موضعی در برگ، طیف مشخصی از آفات را کنترل میکند. این سم بهخصوص در کنترل کنهها، مینوزها، تریپسها و برخی آفات ریزاندام کاربرد دارد و عملکرد موفق آن وابسته به زمان مناسب مصرف، پوشش کامل برگ، رعایت دوز توصیهشده و مدیریت صحیح مقاومت است. آبامکتین 1.8% EC آبگینه شیمی آذربایجان با بهرهگیری از فرمولاسیون استاندارد و کنترل کیفی، راهکاری تخصصی برای قرار گرفتن در برنامههای مدیریت تلفیقی آفات (IPM) محسوب میشود.سوالات متداول درباره آبامکتین
آبامکتین چیست؟
آبامکتین یک حشرهکش و کنهکش از گروه آورمکتینها است که از تخمیر باکتری Streptomyces avermitilis تولید میشود.آبامکتین برای چه آفاتی استفاده میشود؟
مهمترین کاربردهای آبامکتین شامل کنترل کنهها، مینوز برگ، تریپس و برخی حشرات ریز مکنده است.آیا آبامکتین سم سیستمیک است؟
خیر. آبامکتین سیستمیک کامل نیست و دارای خاصیت نفوذ موضعی (Translaminar) در برگ است.چند روز بعد اثر آبامکتین مشخص میشود؟
معمولاً علائم کاهش فعالیت آفت از ساعات اولیه شروع شده و مرگ کامل طی 24 تا 72 ساعت مشاهده میشود.آیا آبامکتین تخم آفات را از بین میبرد؟
خیر. آبامکتین بیشتر روی مراحل فعال آفات مانند لارو، پوره و حشرات بالغ اثر دارد.فاصله بین دو سمپاشی آبامکتین چقدر است؟
با توجه به نوع محصول و شدت آلودگی متفاوت است، اما معمولاً فاصله 7 تا 10 روز توصیه میشود.آیا آبامکتین برای گیاهان آپارتمانی قابل استفاده است؟
بله، در صورت رعایت دوز مناسب میتواند برای کنترل برخی کنهها و آفات گیاهان زینتی استفاده شود.منابع علمی
اطلاعات این مقاله به صورت تخصصی توسط کارشناسان واحد گیاه پزشکی شرکت آبگینه شیمی و با بهره گیری از منابع علمی معتبر در زمینه آبامکتین، مکانیسم اثر، مدیریت مقاومت و کاربرد آفتکشها تهیه شده است.- World Health Organization (WHO) – Pesticide Residues Database
- PubMed – Scientific Study on Abamectin Mode of Action and Toxicology
- ScienceDirect – Abamectin in Agricultural and Biological Sciences
- سازمان حفظ نباتات کشور – دستورالعملها و اطلاعات ثبت سموم کشاورزی
- EXTOXNET – Pesticide Information Profile: Abamectin
- Copping, L.G. & Duke, S.O. (2010). Natural products that have been used commercially as crop protection agents
- FAO – Pesticide Management References
